Nola erabili atal hau: Haur Hezkuntzan, haurraren pentsamendua ez da beti hitzen bidez agertzen. Askotan, ekintzaren, keinuaren, manipulazioaren, marrazkiaren edo egindako aukeren bidez adierazten da. Horregatik, galderak egitea bezain garrantzitsua da haurrari behatzeko, probatzeko eta berriro saiatzeko denbora ematea.
01 · Irakasle-asmoaPentsamendua agerian jartzea
01 · Irakasle-asmoa
Pentsamendua agerian jartzea
Zertarako balio du
Haurrak egoera bat nola interpretatzen, aztertzen edo ebazten ari den hobeto ulertzeko. Erantzuna zuzena edo okerra den aztertu aurretik, haurrak zer ikusi duen, zer pentsatu duen eta zer estrategia erabiltzen ari den ezagutzeko.
Galderak
Haurrei egiteko
- Zer ikusten duzu?
- Zer gertatzen ari da?
- Zer egin duzu?
- Nola egin duzu?
- Zerk pentsarazi dizu hori?
- Erakutsiko didazu?
- Beste modu batean egin dezakezu?
- Zer aldatu da?
- Zer gertatuko dela uste duzu?
Irakaslearen hausnarketarako
- Zer informazio ematen dit haurraren ekintzak bere pentsamendua ulertzeko?
- Zer dirudi dagoeneko ulertzen duela?
- Zer estrategia erabiltzen ari da?
- Zer ari da kontuan hartzen eta zer ez?
- Bere ekintza eta azalpena bat al datoz?
- Zer galdera egin nezake orain haren pentsamendua hobeto ulertzeko?
Kontuz honekin…
Ez bihurtzea «Nola egin duzu?» galdera errutina huts. Galderak zentzua du haurraren erantzuna benetan entzuten badugu eta informazio hori hurrengo esku-hartzea erabakitzeko erabiltzen badugu.
Haur txikien kasuan, gainera, ez dugu beti ahozko azalpenik espero behar. Erakustea, mugitzea, berriro egitea edo objektu bat aukeratzea ere erantzun bat izan daiteke.
Haur txikien kasuan, gainera, ez dugu beti ahozko azalpenik espero behar. Erakustea, mugitzea, berriro egitea edo objektu bat aukeratzea ere erantzun bat izan daiteke.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
02 · Irakasle-asmoaErlazioak bilatzea
02 · Irakasle-asmoa
Erlazioak bilatzea
Zertarako balio du
Haurrak objektuen, kantitateen, ekintzen edo egoeren artean zer lotura aurkitzen duen ikusteko eta erlazio berriak aztertzen laguntzeko.
Matematikoki pentsatzea ez da objektu baten ezaugarriak identifikatzea bakarrik; elementuen artean harremanak aurkitzea ere bada.
Galderak
Haurrei egiteko
- Zer dute hauek berdina?
- Zertan dira desberdinak?
- Zergatik doaz hauek elkarrekin?
- Zer lotura dago bien artean?
- Hau beste honen antzekoa al da?
- Hau ere hemen jar daiteke?
- Zer gertatzen da hau aldatzen badugu?
- Beste batekin ere gertatzen da?
- Zer dator honen ondoren?
- Zer behar du honek beste honekin batera?
Irakaslearen hausnarketarako
- Zein erlazio ari da haurra erabiltzen?
- Erlazioa ekintzaren bidez, keinuaren bidez edo hizkuntzaren bidez adierazten al du?
- Erlazio bera beste egoera batean erabiltzen al du?
- Erlazio bat baino gehiago ari al da kontuan hartzen?
- Zer egoera berri proposa dezaket erlazio hori aberasteko?
Kontuz honekin…
Ez eman erlazioa aurrez zehaztuta. «Hauek forma berekoak dira, ezta?» galdetu beharrean, aukera hobea izan daiteke «Zergatik doaz hauek elkarrekin?» galdetzea eta haurrak zer irizpide erabiltzen duen entzutea.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
03 · Irakasle-asmoaJustifikatzea
03 · Irakasle-asmoa
Justifikatzea
Zertarako balio du
Haurrak hartutako erabakiaren edo emandako erantzunaren atzean dagoen arrazoia agerian jartzeko. Justifikatzea ez da «zergatik?» galderari hitz batekin erantzutea; haurrak bere pentsamendua azaltzeko eta haren oinarriak erakusteko aukera izatea da.
Galderak
Haurrei egiteko
- Zergatik egin duzu horrela?
- Zergatik uste duzu hori?
- Zerk erakusten dizu hori?
- Erakutsiko didazu?
- Nola azalduko zenioke beste bati?
- Zer ikusi duzu hori pentsatzeko?
- Ados al zaude? Zergatik?
- Beste norbaitek beste gauza bat esan du. Zer uste duzu?
Irakaslearen hausnarketarako
- Haurrak erantzunaren arrazoia azaldu al du?
- Ekintza bera erabiltzen al du bere ideia justifikatzeko?
- Bere azalpena koherentea al da egindakoarekin?
- Zer ebidentzia erabiltzen ari da?
- Zer laguntza behar du bere arrazoibidea komunikatzeko?
Kontuz honekin…
Ez eskatu beti azalpen verbal konplexurik. Haur batek objektuak mugituz, seinalatuz, berriro eginez edo adibide bat erakutsiz ere justifika dezake bere pentsamendua.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
04 · Irakasle-asmoaAdibideak eta kontraadibideak
04 · Irakasle-asmoa
Adibideak eta kontraadibideak
Zertarako balio du
Haurraren ideia beste egoera batzuetan probatzeko, bere pentsamendua egoera berrietara eramaten duen ikusteko eta bere ideia betetzen ez den kasuak aurkitzen laguntzeko.
Galderak
Haurrei egiteko
- Beste hau ere horrela izango da?
- Eta hau?
- Beste bat aurkituko dugu?
- Beti gertatzen al da?
- Noiz ez da gertatzen?
- Hau ere balio al du?
- Zer aldatu beharko genuke?
- Aurki dezakezu beste modu bat?
- Bi modu hauek berdinak al dira?
- Hau hemen jarriko bagenu, zer gertatuko litzateke?
Irakaslearen hausnarketarako
- Haurrak bere ideia egoera berri batean erabiltzen al du?
- Zein ezaugarri mantentzen ditu eta zein aldatzen ditu?
- Kontraadibide batek bere ideia berrikustera eramaten al du?
- Zer aldagai alda dezaket haren pentsamendua aberasteko?
- Adibide gehiago ematea baino, haurra bera aurkitzera bultza al dezaket?
Kontuz honekin…
Ez erabiltzea kontraadibideak haurra «tranpan harrapatzeko». Helburua ez da haurrari oker dagoela erakustea, baizik eta bere ideia probatzeko eta berrikusteko aukera ematea.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
05 · Irakasle-asmoaAutozuzenketa sustatzea
05 · Irakasle-asmoa
Autozuzenketa sustatzea
Zertarako balio du
Haurrari bere estrategia edo erantzuna berak egiaztatzeko, zalantzan jartzeko eta beharrezkoa bada aldatzeko aukera emateko.
Matematikako arrazoibidea ez da hipotesia egitean amaitzen: haurra pentsatu, probatu, emaitza behatu eta bere ideia berrikusteko gai izan daiteke.
Galderak
Haurrei egiteko
- Nola jakin dezakegu?
- Probatu nahi duzu?
- Egia al da?
- Zer gertatu da?
- Zure ustearekin bat dator?
- Berriro egin nahi duzu?
- Zerbait aldatu nahi duzu?
- Beste modu batean probatuko dugu?
- Orain zer uste duzu?
Irakaslearen hausnarketarako
- Haurrari bere kabuz egiaztatzeko aukera eman diot?
- Nahikoa denbora izan du probatzeko?
- Bere estrategia aldatzeko aukera izan du?
- Erantzuna eman diot nik, berak aurkitu aurretik?
- Zer material edo egoerak lagunduko lioke bere ideia egiaztatzen?
Kontuz honekin…
Ez esan berehala «ez, hori ez da horrela». Ahal denean, utzi haurrari bere ideiaren eta emaitzaren arteko harremana ikusten.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
06 · Irakasle-asmoaOrokortzea
06 · Irakasle-asmoa
Orokortzea
Zertarako balio du
Haurrak aurkitutako erlazio edo erregulartasun bat egoera batetik harago erabiltzen duen aztertzeko eta ideia hori beste objektu, material edo egoera batzuetara eramateko.
Galderak
Haurrei egiteko
- Beste leku batean ere gertatzen al da?
- Beste objektu batekin ere balio al du?
- Beste kolore batekin?
- Eta handiagoa bada?
- Beti gertatuko al da?
- Nola jakingo dugu?
- Beste adibide bat aurki dezakezu?
- Gauza desberdinekin berdina egin dezakegu?
- Zer gertatuko da berriro egiten badugu?
Irakaslearen hausnarketarako
- Haurrak egoera jakin bati lotutako ideia ala erlazio orokorragoa eraikitzen ari da?
- Aurkitutako erregulartasuna beste testuinguru batean antzematen al du?
- Zer aldatu dezaket eta zer mantendu behar dut ideia hori aztertzeko?
- Haurrak aurreikusteko erabiltzen al du aurkitutako erlazioa?
Kontuz honekin…
Haur Hezkuntzan ez da beharrezkoa formulazio orokor formal bat lortzea. Orokortzea askotan ekintzaren bidez agertzen da: haurrak beste objektu batean estrategia bera erabiltzen duenean edo «beti» gertatzen dela antzematen hasten denean.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
07 · Irakasle-asmoaErrore bat interpretatzea
07 · Irakasle-asmoa
Errore bat interpretatzea
Zertarako balio du
Errorea informazio-iturri gisa erabiltzeko: haurrak zer pentsatu duen, zer erlazio egin duen edo zer estrategia erabili duen ulertzeko.
Helburua ez da akatsa berehala zuzentzea, baizik eta akatsaren atzean dagoen pentsamendua ezagutzea.
Galderak
Haurrei egiteko
- Zer gertatu da?
- Zer espero zenuen gertatzea?
- Zergatik uste duzu hori gertatu dela?
- Nola egin duzu?
- Non aldatu da?
- Berriro egin nahi duzu?
- Zer gertatuko litzateke beste modu batean egingo bagenu?
- Nola egiaztatu dezakegu?
- Orain berdin egingo zenuke?
Irakaslearen hausnarketarako
- Zer pentsamendu dago errorearen atzean?
- Zer estrategia erabiltzen ari da haurra?
- Zer ulertzen du dagoeneko?
- Zer erlazio ari da egiten?
- Akatsa egoeraren ulermenetik, estrategiatik, hizkuntzatik edo beste zerbaitetik etor daiteke?
- Zer esku-hartzek lagunduko dio bere ideia berrikusten?
Kontuz honekin…
Ez interpretatu errorea soilik «ez daki» bezala. Errore batek haurrak zerbait ulertzeko edo erlazionatzeko egiten ari den saiakera erakuts dezake.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
08 · Irakasle-asmoaOndoren zer egin erabakitzea
08 · Irakasle-asmoa
Ondoren zer egin erabakitzea
Zertarako balio du
Haurraren erantzuna entzun ondoren, hurrengo esku-hartzea erabakitzen laguntzeko: galdera gehiago egin, denbora eman, materiala aldatu, egoera berria proposatu, beste haur baten estrategia kontrastatu edo besterik gabe behatzen jarraitu.
Irakaslearen egitekoa ez da matematika haurrari azaltzea; haurrak matematika eraikitzeko behar dituen baldintzak sortzea da: materialak, denbora, galderak, behaketa eta egoera berriak.
Galderak
Haurrei egiteko
- Zer egin dezakegu orain?
- Beste modu batean probatu nahi duzu?
- Zer behar dugu?
- Beste batek nola egin duen ikusi nahi duzu?
- Zer gertatuko litzateke hau aldatuko bagenu?
- Jarraitu nahi duzu?
- Beste bat probatuko dugu?
Irakaslearen hausnarketarako
- Zer ikasi dut haurraren pentsamenduari buruz?
- Zer dirudi ulertzen duela?
- Zer behar du orain aurrera egiteko?
- Galdera gehiago behar ditu ala denbora gehiago?
- Materiala edo egoera aldatu behar dut?
- Beste haur baten estrategia ekar dezaket kontrastatzeko?
- Zer egoera berri proposa dezaket aurkitutako ideia sakontzeko?
- Agian, esku hartu beharrean, behatzen eta entzuten jarraitu behar dut?
Kontuz honekin…
Galdera gehiago egitea ez da beti aurrera egitea. Batzuetan esku-hartzerik onena denbora ematea, haurra behatzea eta bere kabuz berriro saiatzen uztea izan daiteke.
Lotutako kasuak
Kasu hauek irakasle-asmo hori behatzeko edo aztertzeko aukera eskaintzen dute.
Galdetu → entzun → aurrera egiten lagundu
Zortzi galdera-familia hauek irakasleari laguntzen diote haurren pentsamendua agerian jartzen, erlazioak bilatzen, ideiak justifikatzen, kontrastatzen, orokortzen, akatsak interpretatzen eta hurrengo esku-hartzea erabakitzen.
Zortzi galdera-familia hauek irakasleari laguntzen diote haurren pentsamendua agerian jartzen, erlazioak bilatzen, ideiak justifikatzen, kontrastatzen, orokortzen, akatsak interpretatzen eta hurrengo esku-hartzea erabakitzen.